Herstel het microbioom met verloren soorten – Met yoghurt van L. reuteri

Bijgewerkt op 9 juli 2025

Recept: Maak zelf L. reuteri-yoghurt

Na het verkennen van de fascinerende gezondheidseffecten van L. reuteri, gaan we nu over naar het praktische deel: het maken van een probiotische yoghurt – ook geschikt voor mensen met lactose-intolerantie (zie notities hieronder).

Ingrediënten (voor ca. 1 liter yoghurt)

• 1-4 capsules van de probiotische L. reuteri met elk 5 × 10⁹ CFU (minimaal 5-20 miljard bacteriën)
• 1 eetlepel inuline (alternatief: GOS of XOS bij fructose-intolerantie)
• 1 liter (biologische) volle melk, 3,8% vet, ultra-hoogverhit en gehomogeniseerd of UHT-melk 3,5%
  • (Hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe dikker de yoghurt)

Opmerking:

• 1 capsule L. reuteri, minimaal 5 × 10⁹ (5 miljard) CFU (en)/KBE (de)
• CFU staat voor colony forming units – in het Duits kolonie-bildende Einheiten (KBE). Deze eenheid geeft aan hoeveel levensvatbare micro-organismen een preparaat bevat.

Notities over melkkeuze en temperatuur

• Gebruik geen verse melk – deze is niet stabiel genoeg voor de lange fermentatietijden.
• Ideaal is H-melk (lang houdbare, ultra-hoogverhitte melk): deze is steriel en kan direct worden gebruikt.
• De melk moet op kamertemperatuur zijn – verwarm het eventueel voorzichtig in een waterbad tot 38 °C (100 °F). Vermijd hogere temperaturen: boven ongeveer 44 °C worden de probiotische culturen beschadigd of vernietigd.

Bereiding

1. Open de L. reuteri-capsules en doe het poeder in een kleine kom.
2. Voeg 1 eetlepel inuline per liter melk toe – dit dient als prebioticum en bevordert de bacteriegroei. Voor mensen met fructose-intolerantie zijn GOS of XOS geschikte alternatieven.
3. Voeg 2 eetlepels melk toe aan de kom en roer grondig om klontjes te voorkomen.
4. Roer de resterende melk erdoor en meng goed.
5. Giet het mengsel in een fermentatiegeschikte container (bijv. glas).
6. Plaats in de yoghurtmaker, stel de temperatuur in op 38 °C (100 °F) en laat 36 uur fermenteren.

Gebruik vanaf de tweede batch 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter.

Bereid de eerste batch met de probiotische capsules.

Gebruik vanaf de tweede batch 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter. Dit geldt ook als de eerste batch nog vloeibaar is of niet perfect stevig. Gebruik het als starter zolang het fris ruikt, mild zuur smaakt en geen tekenen van bederf vertoont zoals schimmel, ongebruikelijke verkleuringen of een scherpe onaangename geur.

Per 1 liter melk:

• 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch,
• 1 eetlepel inuline en
• 1 liter UHT-melk of ultra-hoogverhitte gehomogeniseerde volle melk.

Instructies:

Doe 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch in een kleine kom. Voeg 1 eetlepel inuline toe en meng met 2 eetlepels melk tot een glad mengsel zonder klontjes. Roer de resterende melk erdoor en meng goed. Giet het mengsel in een geschikte fermentatiecontainer en plaats deze in de yoghurtmaker. Laat 36 uur fermenteren bij 41 °C.

Opmerking: Inuline is de voedselbron voor de culturen. Voeg per batch 1 eetlepel inuline per liter melk toe.

Als u vragen heeft, helpen wij u graag via e-mail op team@tramunquiero.com of via ons contactformulier.

Waarom 36 uur?

De keuze voor deze fermentatieduur is wetenschappelijk onderbouwd: L. reuteri heeft ongeveer 3 uur nodig voor een verdubbeling. In 36 uur zijn er 12 verdubbelingscycli – dit komt overeen met exponentiële groei en een hoge concentratie probiotische actieve kiemen in het eindproduct. Bovendien stabiliseert de langere rijping de melkzuren en maakt de culturen bijzonder veerkrachtig.

Tips voor perfecte resultaten

• De eerste batch is meestal nog wat vloeibaarder of korrelig. Gebruik 2 eetlepels van de vorige batch als starter voor de volgende ronde – met elke nieuwe batch verbetert de consistentie.
• Meer vet = dikkere consistentie: Hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe romiger de yoghurt wordt.
• De afgewerkte yoghurt kan tot 7 dagen in de koelkast worden bewaard.

Consumptieadvies:

Geniet dagelijks van ongeveer een half kopje (ongeveer 125 ml) yoghurt – bij voorkeur regelmatig, idealiter bij het ontbijt of als tussendoortje. Zo kunnen de aanwezige microben zich optimaal ontwikkelen en je microbioom duurzaam ondersteunen.

Yoghurt maken met plantaardige melk – een alternatief met kokosmelk

Voor wie overweegt plantaardige melk te gebruiken om L. reuteri yoghurt te maken vanwege lactose-intolerantie, is het goed om te weten: dit is meestal niet nodig. Tijdens de fermentatie breken de probiotische bacteriën het grootste deel van de lactose af – de afgewerkte yoghurt wordt daarom vaak goed verdragen, zelfs bij lactose-intolerantie.

Wie om ethische redenen (bijvoorbeeld als veganist) of vanwege gezondheidszorgen over hormonen in dierlijke melk zuivelproducten wil vermijden, kan kiezen voor plantaardige alternatieven zoals kokosmelk. Yoghurt maken met plantaardige melk is technisch veeleisender omdat de natuurlijke suikerbron (lactose), die de bacteriën als energiebron gebruiken, ontbreekt.

Voordelen en uitdagingen

Een voordeel van plantaardige zuivelproducten is dat ze geen hormonen bevatten, zoals die in koemelk voorkomen. Veel mensen geven echter aan dat fermentatie met plantaardige melk vaak niet betrouwbaar werkt. Vooral kokosmelk neigt tijdens fermentatie te scheiden – in waterige fasen en vetcomponenten – wat de textuur en smaakervaring kan beïnvloeden.

Recepten met gelatine of pectine laten soms betere resultaten zien, maar blijven onbetrouwbaar. Een veelbelovend alternatief is het gebruik van guar gum, dat niet alleen de gewenste romige consistentie bevordert, maar ook fungeert als prebiotische vezel voor het microbioom.

Recept: Kokosmelkyoghurt met guargom

Deze basis maakt succesvolle fermentatie van yoghurt met kokosmelk mogelijk en kan gestart worden met de bacteriestam van jouw keuze – bijvoorbeeld met L. reuteri of een starter van een vorige batch.

Ingrediënten

• 1 blik (ca. 400 ml) kokosmelk (zonder toevoegingen zoals xanthaangom of gellan, guargom is toegestaan)
• 1 eetlepel suiker (sucrose)
• 1 eetlepel rauw aardappelzetmeel
• ¾ theelepel guargom (niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm!)
• Bacteriecultuur naar keuze (bijv. de inhoud van een L. reuteri-capsule met minstens 5 miljard KVE)
  of 2 eetlepels yoghurt van een vorige batch

Bereiding

1. Verwarmen
   Verwarm kokosmelk in een klein pannetje op middelhoog vuur tot ongeveer 82°C en houd deze temperatuur 1 minuut aan.
2. Roer het zetmeel erdoor
   Meng suiker en aardappelzetmeel terwijl je roert. Haal dan van het vuur.
3. Verwerk guargom
   Roer na ongeveer 5 minuten afkoelen de guargom erdoor. Blend nu met een staafmixer of in een blender minstens 1 minuut – dit zorgt voor een homogene en dikke consistentie (vergelijkbaar met room).
4. Laat afkoelen
   Laat het mengsel afkoelen tot kamertemperatuur.
5. Voeg bacteriën toe
   Roer voorzichtig de probiotische cultuur erdoor (niet blenden).
6. Fermentatie
   Giet het mengsel in een glazen bak en fermenteer 48 uur bij ongeveer 37°C.

Waarom guargom?

Guargom is een natuurlijke vezel afkomstig van de guarboon. Het bestaat voornamelijk uit de suikermoleculen galactose en mannose (galactomannaan) en dient als prebiotische vezel die wordt gefermenteerd door gunstige darmbacteriën – bijvoorbeeld tot korteketenvetzuren zoals butyraat en propionaat.

Voordelen van guargom:

• Stabilisatie van de yoghurtbasis: Voorkomt het scheiden van vet en water.
• Prebiotisch effect: Bevordert de groei van gunstige bacteriestammen zoals Bifidobacterium, Ruminococcus en Clostridium butyricum.
• Betere balans van het microbioom: Ondersteunt mensen met prikkelbare darm syndroom of losse ontlasting.
• Versterking van de effectiviteit van antibiotica: Studies zagen een 25% hogere slagingskans bij de behandeling van SIBO (small intestinal bacterial overgrowth).

Belangrijk: Gebruik niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm van guargom – deze heeft geen gelvormend effect en is niet geschikt voor yoghurt.

Waarom we 3–4 capsules per batch aanbevelen

Voor de eerste fermentatie met Limosilactobacillus reuteri raden we aan 3 tot 4 capsules (15 tot 20 miljard KVE) per batch te gebruiken.

Deze dosering is gebaseerd op de aanbevelingen van Dr. William Davis, die in zijn boek “Super Gut” (2022) beschrijft dat een starthoeveelheid van minstens 5 miljard kolonievormende eenheden (KVE) nodig is om een succesvolle fermentatie te garanderen. Een hogere starthoeveelheid, ongeveer 15 tot 20 miljard KVE, blijkt bijzonder effectief te zijn.

De achtergrond: L. reuteri verdubbelt zich onder optimale omstandigheden ongeveer elke 3 uur. Tijdens een typische fermentatietijd van 36 uur vinden ongeveer 12 verdubbelingen plaats. Dit betekent dat zelfs een relatief kleine starthoeveelheid theoretisch voldoende kan zijn om een groot aantal bacteriën te produceren.

In de praktijk is een hoge startdosis om verschillende redenen verstandig. Ten eerste vergroot het de kans dat L. reuteri zich snel en dominant vestigt tegen eventuele vreemde kiemen die aanwezig kunnen zijn. Ten tweede zorgt een hoge startconcentratie voor een gestage pH-daling, wat de typische fermentatieomstandigheden stabiliseert. Ten derde kan een te lage begindichtheid leiden tot een vertraagde start van de fermentatie of onvoldoende groei.

Daarom raden we aan om voor de eerste batch 3 tot 4 capsules te gebruiken om een betrouwbare start van de yoghurtcultuur te garanderen. Na de eerste succesvolle fermentatie kan de yoghurt meestal tot 20 keer worden gebruikt voor hercultivering voordat verse starterculturen worden aanbevolen.

Herstart na 20 fermentaties

Een veelgestelde vraag bij fermentatie met Limosilactobacillus reuteri is: Hoe vaak kun je een yoghurtstarter hergebruiken voordat je een verse startercultuur nodig hebt? Dr. William Davis raadt in zijn boek Super Gut (2022) aan om een gefermenteerde Reuteri-yoghurt niet langer dan 20 generaties (of batches) achter elkaar te reproduceren. Maar is dit aantal wetenschappelijk onderbouwd? En waarom precies 20 – niet 10, niet 50?

Wat gebeurt er tijdens terugsloppen?

Zodra je een Reuteri-yoghurt hebt gemaakt, kun je deze gebruiken als starter voor de volgende batch. Dit brengt levende bacteriën van het eindproduct over in een nieuwe voedingsoplossing (bijv. melk of plantaardige alternatieven). Dit is ecologisch, bespaart capsules en wordt vaak in de praktijk gedaan.

Herhaaldelijk terugsloppen leidt echter tot een biologisch probleem:
Microbiële drift.

Microbiële drift – hoe culturen veranderen

Bij elke overdracht kunnen samenstelling en eigenschappen van een bacteriecultuur geleidelijk veranderen. De redenen hiervoor zijn:

• Spontane mutaties tijdens celdeling (vooral bij hoge omloopsnelheid in warme omgevingen)
• Selectie van bepaalde subpopulaties (bijv. snellere groeiers verdringen langzamere)
• Besmetting door ongewenste microben uit de omgeving (bijv. luchtgedragen kiemen, microflora uit de keuken)
• Aanpassingen gerelateerd aan voedingsstoffen (bacteriën "acclimatiseren" zich aan bepaalde melkspecies en veranderen hun metabolisme)

Het resultaat: Na meerdere generaties is het niet langer gegarandeerd dat dezelfde bacteriesoort – of ten minste dezelfde fysiologisch actieve variant – aanwezig is in de yoghurt als in het begin.

Waarom Dr. Davis 20 generaties aanbeveelt

Dr. William Davis ontwikkelde oorspronkelijk de L. reuteri yoghurtmethode voor zijn lezers om specifieke gezondheidsvoordelen te benutten (bijv. oxytocineafgifte, beter slapen, huidverbetering). In dit verband schrijft hij dat een aanpak “betrouwbaar werkt voor ongeveer 20 generaties” voordat een nieuwe startcultuur uit een capsule moet worden gebruikt (Davis, 2022).

Dit is niet gebaseerd op systematische laboratoriumtests maar op praktische ervaring met fermentatie en rapporten uit zijn gemeenschap.

“Na ongeveer 20 generaties hergebruik kan je yoghurt kracht verliezen of niet meer betrouwbaar fermenteren. Gebruik dan weer een verse capsule als starter.”
— Super Gut, Dr. William Davis, 2022

Hij rechtvaardigt het aantal pragmatisch: Na ongeveer 20 keer hercultiveren neemt het risico toe dat ongewenste veranderingen merkbaar worden – bijvoorbeeld dunnere consistentie, veranderd aroma of verminderde gezondheidseffecten.

Zijn er wetenschappelijke studies hierover?

Concrete wetenschappelijke studies specifiek over L. reuteri yoghurt over 20 fermentatiecycli bestaan nog niet. Er is echter onderzoek naar de stabiliteit van melkzuurbacteriën over meerdere passages:

• In de voedselmicrobiologie wordt algemeen aangenomen dat genetische veranderingen kunnen optreden na 5–30 generaties – afhankelijk van soort, temperatuur, medium en hygiëne (Giraffa et al., 2008).
• Fermentatiestudies met Lactobacillus delbrueckii en Streptococcus thermophilus tonen aan dat na ongeveer 10–25 generaties een verandering in fermentatieprestaties (bijv. lagere zuurgraad, veranderd aroma) kan optreden (O’Sullivan et al., 2002).
• Voor Lactobacillus reuteri is het specifiek bekend dat de probiotische eigenschappen sterk kunnen variëren afhankelijk van subtype, isolaat en omgevingsomstandigheden (Walter et al., 2011).

Deze gegevens suggereren: 20 generaties is een conservatieve, verstandige richtlijn om de integriteit van de cultuur te behouden – vooral als je de gezondheidseffecten (bijv. oxytocineproductie) wilt behouden.

Conclusie: 20 generaties als praktische compromis

Of 20 het “magische getal” is, kan wetenschappelijk niet exact worden vastgesteld. Maar:

• Minder dan 10 batches weggooien is meestal niet nodig.
• Meer dan 30 batches maken verhoogt het risico op mutaties of besmetting.
• 20 batches komen overeen met ongeveer 5–10 maanden gebruik (afhankelijk van consumptie) – een goede periode voor een frisse start.

Aanbeveling voor de praktijk:

Na maximaal 20 yoghurtbatches moet een nieuwe aanpak met verse startcultuur uit capsules worden gebruikt – vooral als je L. reuteri specifiek als een “Verloren Soort” voor je microbioom wilt gebruiken.

Dagelijkse voordelen van L. reuteri-Yoghurt

Herbouw het microbioom met verloren soorten – Met yoghurt van L. reuteri

Het microbioom speelt een cruciale rol in onze gezondheid. Het beïnvloedt onze spijsvertering, het immuunsysteem en zelfs onze stemming. Veel factoren, zoals een onevenwichtig dieet, overmatig antibioticagebruik en stress, kunnen echter het evenwicht van het microbioom verstoren. Gelukkig zijn er eenvoudige en effectieve manieren om het microbioom weer te stabiliseren en het aantal gunstige microben te verhogen.

Een van deze methoden is het maken van probiotische yoghurt, specifiek met bacteriesoorten zoals Limosilactobacillus reuteri en andere gezondheidsbevorderende microben.

In dit hoofdstuk leer je hoe je thuis yoghurt kunt maken om je microbioom te ondersteunen. Je ontvangt een stapsgewijze handleiding voor het maken van L. reuteri-yoghurt en een uitleg over hoe je met andere bacteriesoorten kunt werken om je microbioom verder te versterken. Of je nu lactose-intolerant bent of niet – deze methoden zijn voor iedereen toegankelijk.

Het versterken van het microbioom – De rol van Verloren Soorten

Het menselijke microbioom ondergaat een ingrijpende verandering. Onze moderne levensstijl – gekenmerkt door sterk bewerkte voedingsmiddelen, hoge hygiënestandaarden, keizersneden, verkorte borstvoedingsperiodes en frequent antibioticagebruik – heeft ertoe geleid dat bepaalde microbiesoorten, die duizenden jaren deel uitmaakten van ons interne ecosysteem, tegenwoordig nauwelijks nog in de menselijke darm worden aangetroffen.

Deze microben worden aangeduid als “Verloren Soorten” – dat wil zeggen, “verloren soorten.”

Wetenschappelijke studies suggereren dat het verlies van deze soorten verband houdt met de toename van moderne gezondheidsproblemen zoals allergieën, auto-immuunziekten, chronische ontstekingen, psychische stoornissen en stofwisselingsziekten (Blaser, 2014).

Het herbouwen van het microbioom door gerichte aanvoer van “Verloren Soorten” opent nieuwe perspectieven voor de preventie en behandeling van talrijke welvaartsziekten. Het herbevolken van deze oude microben – bijvoorbeeld via speciale probiotica, gefermenteerde voedingsmiddelen of zelfs stoeltransplantaties – is een veelbelovende manier om de microbiele diversiteit te versterken en daarmee de veerkracht van het lichaam.

Waarom Verloren Soorten Belangrijk Zijn voor de Gezondheid

De zogenaamde “Verloren Soorten” – microbiele soorten die ooit een integraal onderdeel waren van het menselijke microbioom – zijn tegenwoordig grotendeels verdwenen in de westerse bevolking. Studies van traditionele culturen, zoals de Hadza in Tanzania, tonen aan dat deze mensen een aanzienlijk diverser microbioom hebben dan individuen in geïndustrialiseerde landen (Smits et al., 2017). Het verlies van deze microbiele diversiteit heeft verstrekkende gezondheidsgevolgen.

Sommige van deze microben vervullen centrale fysiologische functies in het lichaam. Hun afwezigheid wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op tal van chronische ziekten. De belangrijkste functies van deze microbiele soorten kunnen worden samengevat in de volgende gebieden:

1. Spijsvertering en voedingsopname

Veel van de verloren bacteriesoorten zijn gespecialiseerd in het fermenteren van vezels en het produceren van korteketenvetzuren (SCFA’s) zoals butyraat, propionaat en acetaat. Deze stoffen hebben ontstekingsremmende effecten, voeden de darmcellen en bevorderen de regeneratie van de darmmucosa (Hamer et al., 2008). Hun verlies kan bijdragen aan spijsverteringsproblemen, voedingsdeficiënties en inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

2. Versterking van de darmbarrière

Verloren soorten bevorderen de productie van slijm en SCFA’s, die de integriteit van de darmmucosa beschermen. Dit voorkomt het “lekkende darm”-syndroom, waarbij schadelijke stoffen uit de darm in de bloedbaan kunnen komen – een mechanisme dat wordt geassocieerd met auto-immuunziekten en chronische ontstekingen.

3. Regulatie van het immuunsysteem

Het microbioom is cruciaal voor de ontwikkeling en verfijning van het immuunsysteem. Verloren soorten zoals Limosilactobacillus reuteri of Bifidobacterium infantis helpen overmatige immuunreacties te dempen, produceren ontstekingsremmende boodschappers en versterken de immuunafweer. Ze beschermen ook tegen pathogene kiemen en voorkomen miskolonisatie zoals SIBO (Round & Mazmanian, 2009). Hun afwezigheid wordt geassocieerd met een verhoogde vatbaarheid voor infecties, allergieën en auto-immuunziekten.

4. Regulatie van ontstekingen

Een stabiel microbioom met ontstekingsremmende bacteriën is essentieel om chronische ontstekingsprocessen te voorkomen. Het verlies van deze microben kan leiden tot systemische dysregulatie en het risico op ziekten zoals artritis, hart- en vaatziekten en zelfs kanker verhogen (Turnbaugh et al., 2009).

5. Geestelijke gezondheid en de darm-hersen-as

Bepaalde soorten microben bevorderen de productie van stemmingsrelevante neurotransmitters zoals serotonine en dopamine. Via de zogenaamde darm-hersen-as beïnvloeden ze de emotionele balans, stressbestendigheid en slaapkwaliteit (Cryan & Dinan, 2012). Het verlies van deze soorten kan het risico op depressie, angst en slaapstoornissen verhogen.

6. Hormoonregulatie, spieropbouw en regeneratie

Studies tonen aan dat microben zoals L. reuteri de afgifte van groeihormonen bevorderen, wat een positief effect heeft op spieropbouw, regeneratie en lichaamssamenstelling (Bravo et al., 2017). Ontstekingsremmende effecten en hormonale balans ondersteunen vooral ouderen bij het behouden van hun spiermassa en prestaties.

7. Slaap en cognitieve prestaties

Door invloed op de darm-hersen-as en modulatie van ontstekingsprocessen kunnen bepaalde probiotische stammen de slaapkwaliteit verbeteren en de cognitieve prestaties verhogen (Müller et al., 2018).

8. Bescherming tegen pathogene kiemen

Verloren soorten helpen pathogene micro-organismen te verdringen – door concurrentie om voedingsstoffen en ruimte, productie van antimicrobiële stoffen en versterking van de lokale immuunverdediging.

9. Holistisch welzijn

De combinatie van een gezonde spijsvertering, een intacte darmbarrière, een gebalanceerd immuunsysteem, een stabiele stemming en een rustgevende slaap leidt tot een merkbare toename van fysiek en mentaal welzijn. Mensen met een divers microbioom rapporteren vaker een betere veerkracht, energie en levensvreugde.

Een opvallend voorbeeld van een verloren microbe is L. reuteri, een micro-organisme dat ooit bij bijna alle mensen voorkwam maar nu bij de meesten ontbreekt. Het bevordert onder andere de vorming van het hormoon oxytocine, dat wordt geassocieerd met vertrouwen, empathie, stressvermindering en genezing – en zo bijdraagt aan gezondheid op meerdere niveaus (Bravo et al., 2017).

Limosilactobacillus reuteri – een belangrijke speler voor de gezondheid

Wat is Limosilactobacillus reuteri?

Limosilactobacillus reuteri (voorheen: Lactobacillus reuteri) is een probiotische bacterie die oorspronkelijk een vast onderdeel was van het menselijke microbioom – vooral bij borstvoeding baby’s en traditionele culturen. In moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen is het echter grotendeels verloren gegaan – vermoedelijk door keizersneden, antibioticagebruik, overmatige hygiëne en een uitgeput dieet (Blaser, 2014).

L. reuteri onderscheidt zich door een bijzondere eigenschap: het werkt direct samen met het immuunsysteem, de hormonale balans en zelfs het centrale zenuwstelsel. Talrijke studies tonen aan dat deze microbiomebewoner positieve effecten kan hebben op de spijsvertering, slaap, stressregulatie, spiergroei en emotioneel welzijn.

Wetenschappelijk bewezen effecten van L. reuteri

1. Bevordering van de afgifte van oxytocine

Een van de meest indrukwekkende eigenschappen van L. reuteri is het vermogen om de afgifte van oxytocine te bevorderen – een hormoon dat vaak het "knuffelhormoon" wordt genoemd omdat het sociale banden, vertrouwen en welzijn versterkt.

Studies, vooral die van Buffington et al. (2016), tonen aan dat L. reuteri in de darmen specifieke boodschappers vrijgeeft die via de nervus vagus met de hersenen communiceren. Deze signalen stimuleren de productie en afgifte van oxytocine in de hypothalamus. Het effect blijft niet beperkt tot de darmen – het strekt zich uit tot het centrale zenuwstelsel en beïnvloedt gedrag en emoties.

Wetenschappelijke bevindingen:

• In dierstudies kon dagelijkse toediening van L. reuteri het oxytocinegehalte in de hersenen significant verhogen.
• De dieren vertoonden meetbaar meer sociale interacties, minder stress en verbeterde wondgenezing – allemaal effecten die geassocieerd worden met oxytocine (Buffington et al., 2016; Poutahidis et al., 2013).

Waarom is dit relevant?

Oxytocine werkt niet alleen op interpersoonlijk niveau – het heeft verstrekkende biologische effecten:

• Stressvermindering
• Versnelde weefselregeneratie
• Verbeterde cardiovasculaire functie
• Verminderde angst
• Toegenomen emotionele stabiliteit

2. Betere slaap via de darm-hersen-as

L. reuteri kan de slaapkwaliteit op meerdere niveaus verbeteren – vooral door het effect op het zogenaamde enterisch zenuwstelsel, ook wel bekend als het “tweede brein.” De centrale rol wordt gespeeld door de darm-hersen-as, een complex communicatiesysteem tussen darmmicrobiota, zenuwstelsel en hormonen.

Twee wegen naar slaapverbetering:

1. Indirect via oxytocine:
   L. reuteri stimuleert de productie van oxytocine, een hormoon met een kalmerend effect op het centrale zenuwstelsel. Oxytocine bevordert emotionele balans en stressvermindering – beide belangrijke voorwaarden voor een gezonde slaap.

2. Direct via neurotransmitters zoals serotonine:
   L. reuteri beïnvloedt de serotoninesynthese in de darm – een neurotransmitter die fungeert als voorloper van melatonine, het centrale hormoon dat de slaap-waakcyclus regelt. Ongeveer 90% van de serotonine wordt in de darm geproduceerd, waarbij darmbacteriën een cruciale rol spelen in de regulatie ervan (Müller et al., 2018).

Een klinische studie vond een significante associatie tussen het innemen van L. reuteri en verbeterde slaapkwaliteit. De deelnemers rapporteerden diepere slaap, kortere inslaaptijd en een algemeen beter herstel (Müller et al., 2018).

Deze resultaten benadrukken het belang van L. reuteri voor de neurobiologische regulatie van slaap – gemedieerd door de nauwe verbinding tussen het microbioom, het enterisch zenuwstelsel en de hersenen.

3. Spiergroei, herstel en hormoonregulatie

L. reuteri kan de afgifte van groeihormonen stimuleren en daarmee de spiermassa helpen vergroten, het herstel na fysieke inspanning verbeteren en het lichaamsvetpercentage verlagen.

Een studie van Bravo et al. (2017) toonde aan dat muizen die werden aangevuld met L. reuteri – vooral oudere dieren – een jeugdiger hormoonprofiel ontwikkelden, meer spiermassa kregen en betere prestaties leverden.

De waargenomen effecten zijn onder andere:

• Bevordering van spiergroei en behoud van spiermassa
• Versnelde herstelcapaciteit
• Verbeterde fysieke prestaties

Deze resultaten suggereren dat L. reuteri mogelijk een rol kan spelen bij het voorkomen van leeftijdsgebonden spierzwakte.

4. Ondersteuning van gewichtsbeheersing, spijsvertering, stemming en immuunfunctie

Limosilactobacillus reuteri werkt op meerdere niveaus om zowel de stofwisseling als het zenuwstelsel te reguleren:

Gewichtsregulatie:

L. reuteri kan helpen bij gewichtsbeheersing door:

• versterkt de darmbarrière,
• remt ontstekingsprocessen,
• en verbetert de hormonale balans tussen ghreline (hongergevoel) en leptine (verzadiging).

Studies tonen aan dat regelmatige consumptie van L. reuteri geassocieerd kan worden met een vermindering van visceraal vet (Kadooka et al., 2010).

Verbetering van stemming en mentale balans:

L. reuteri beïnvloedt de mentale gezondheid op verschillende manieren:

• Oxytocineproductie: Deze bacteriestam bevordert de afgifte van oxytocine, een hormoon dat geassocieerd wordt met vertrouwen, ontspanning en sociale binding. Dit heeft een positieve invloed op het emotioneel welzijn en de stressbestendigheid (Poutahidis et al., 2014).
• Serotonineproductie in de darm: Ongeveer 90% van de serotonine in het lichaam wordt in de darm geproduceerd. L. reuteri helpt deze productie te reguleren – wat depressieve stemmingen kan verlichten (Desbonnet et al., 2014).
• Ontstekingsremmende effecten: Een verminderde systemische ontstekingsneiging verlaagt het risico op affectieve stoornissen en psychologische stress.

Microbioom, spijsvertering en immuunverdediging:

• Stabilisatie van het microbioom: L. reuteri bevordert de groei van gunstige bacteriën en remt schadelijke bacteriën – wat de balans in de darm ondersteunt.
• Verbeterde spijsvertering: Een evenwichtige darmflora kan de opname van voedingsstoffen optimaliseren en de tolerantie voor bepaalde voedingsmiddelen verbeteren.
• Regulatie van het immuunsysteem: Door het versterken van de darmmucosa, het produceren van ontstekingsremmende stoffen en het moduleren van immuuncellen draagt L. reuteri bij aan de verdediging tegen infecties en chronische ontstekingen.

Bronnen:

• Blaser, M. J. (2014). Missing Microbes: How the Overuse of Antibiotics Is Fueling Our Modern Plagues. Henry Holt and Company.
• Smits, S. A. et al. (2017). Seizoensgebonden wisselingen in het darmmicrobioom van de Hadza-jagers-verzamelaars in Tanzania. Science, 357(6353), 802–806. https://doi.org/10.1126/science.aan4834
• Bravo, J. A. et al. (2017). Probiotische supplementatie bevordert gezond ouder worden en verlengt de levensduur bij muizen.Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421. https://doi.org/10.3389/fnagi.2017.00421
• Cryan, J. F. & Dinan, T. G. (2012). Geestveranderende micro-organismen: de impact van de darmmicrobiota op de hersenen en het gedrag. Nature Reviews Neuroscience, 13(10), 701–712.
• Müller, M. et al. (2018). Limosilactobacillus reuteri verbetert de slaapkwaliteit door het moduleren van de communicatie tussen darm en hersenen.Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135. https://doi.org/10.5664/jcsm.7026
• Round, J. L. & Mazmanian, S. K. (2009). De darmmicrobiota vormt de intestinale immuunresponsen tijdens gezondheid en ziekte. Nature Reviews Immunology, 9(5), 313–323.
• Hamer, H. M. et al. (2008). Reviewartikel: de rol van butyraat op de functie van de dikke darm. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 27(2), 104–119.
• Turnbaugh, P. J. et al. (2009). Een kernmicrobioom in obese en slanke tweelingen. Nature, 457(7228), 480–484.
• Müller, M. et al. (2018). L. reuteri verbetert de slaapkwaliteit door modulatie van de darm-hersencommunicatie. Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135.
• Bravo, J. A. et al. (2017). Probiotische supplementatie bevordert gezond ouder worden en verlengt de levensduur bij muizen. Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421.
• Kadooka, Y. et al. (2010). Effect van Lactobacillus gasseri SBT2055 op buikvet bij volwassenen met neiging tot obesitas. European Journal of Clinical Nutrition, 64, 636–643.
• Poutahidis, T. et al. (2014). Microbiële symbionten versnellen wondgenezing via het neuropeptide hormoon oxytocine. PLoS ONE, 9(10): e111653.
• Buffington, S. A., et al. (2016). Microbiële heropbouw keert door het dieet van de moeder veroorzaakte sociale en synaptische tekorten bij nakomelingen om. Cell, 165(7), 1762–1775. https://doi.org/10.1016/j.cell.2016.06.001
• Poutahidis, T., et al. (2013). Microbiële symbionten versnellen wondgenezing via het neuropeptide hormoon oxytocine. PLoS ONE, 8(10), e78898. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0078898
• Bravo, J. A., et al. (2017). Probiotische supplementatie bevordert gezond ouder worden: De rol van de darmmicrobiota bij de regulatie van groeihormonen. Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421. https://doi.org/10.3389/fnagi.2017.00421
• Müller, M., et al. (2018). L. reuteri verbetert de slaapkwaliteit door modulatie van de darm-hersencommunicatie. Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135. https://doi.org/10.5664/jcsm.7026
• Poutahidis, T., et al. (2014). Microbiële endocrinologie: De wisselwerking tussen de microbiota en het endocriene systeem. Trends in Endocrinology & Metabolism, 25(9), 516–526.
• Davis, W. (2022). Super Gut: Een vier weken durend plan om je microbioom te herprogrammeren, gezondheid te herstellen en gewicht te verliezen. Rodale Books.
• Giraffa, G., Chanishvili, N., & Widyastuti, Y. (2008). Belang van lactobacillen in voedsel- en diervoederbiotechnologie. Research in Microbiology, 159(6), 480–490.
• O’Sullivan, D. J., et al. (2002). Industrieel gebruik van starterculturen voor gefermenteerde zuivelproducten. Current Opinion in Biotechnology, 13(5), 483–487.
• Walter, J., et al. (2011). Gastheer-microbiële symbiose in het gastro-intestinale kanaal van gewervelde dieren en het Lactobacillus reuteri paradigma. PNAS, 108(Supplement 1), 4645–4652.